Hommage à André Castella, le 12 août 2026
Nouthron patêjan Andrè Castella no j’a tchithâ.
L’a pojâ cha pupa, no ne vêrin pâ mè cha galéja foumêre no j’invrenâ, to kemin l’anchan ke Yôdo la rèpindu outoua dè chon kouâ.
Le dêri kou ke lè jou l’èpâhyo dè dèvejâ avu André, irè a l’okajyon d’ouna vèya organijâye po rapalâ l’an dou fu.
Irè fyê di dzin dè L’Intyamon, dè to chin ke l’an betâ chu pi po rapalâ l’an dou fu.
Chin fôri, la gardjyèta charâye, irè pyin d’èmochyon dè rèvivre hou momin dè mâlà dè l’an dou fu.
André kemin prà dè pèrchenè dè ch-n’âdzo l’a aprê le patê kemin bouèbo dè tsalè.
Chi patê avu rèchpè, l’a amâ, l’a kurtiyi, è n’in d’a fê a profitâ pra dè dzin.
Chi patê l’a tsantâ, l’a dzuyê kemin aketeu din di pithè dè tèâtro.
Po la chochyètâ dou kâ dè L’Intyamon, l’a trinchlatâ di pithè dè tèâtro, ke l’avê on lordo piyéji a vère dzuyi.
Le lêvro dè cha ya n’irè pâ kotâ, di padzè biantsè ke l’ari jou pra dè dzouyo dè lè inpyâ, chabrèron biantsè.
Patêjan dè rèfèranthe irè chu la lichta di novi mantinyâre, n’a dichtinkchyon ke dèvechê rèchouèdre ch-t’i l’outon a la fitha Internationale dou patê ou Val D’Aoste.
André on omo ke fachê pou dè boura, la dichkrèchyon irè le rèflè dè cha pèrchena.
In tota dichkrèchyon, chè inmodâ po le patchi d’amon.
L’amikala di patêjan dè la Grevire adrèhè a ch-n’épàja Yôdona , a cha famiye chè kondolèanthe.
Chè dêrirè parolè, Adyu mon bi payi!
Adyu André
Romanens le 12.8.2026 Lucien Menoud
Hommage à Irénée Braillard, aux obsèques du 23 mars 2026
Bin d’amâ «Irèdzoua», kemin irè ton chorènon
L’è outoua den’andrenâye dou patê ke t’âmè prà, ke no no chin rinkontrâ: cht’a-dre din na rèpètichyon dè tèâtro de la Tropa di patêjan de la Grevire. L’è ke t’in chavê on tro chu la fathon dè betâ in thêne è dè dzuyi din na pithe dè tèâtro, kemin t’in d’avê dzuyi in mache avui tè j’êmi patêjan è patêjannè deché è delè, ma chuto avui hou de la Grevire. L’è tè achebin ke vinyivè kotyè kou akutâ lè novi j’akteujè è akteu, kemin lè pye dzouno achebin, po ke nouthra bala linvoua chêyê prononhyi ou pye djuchto. Rèmarhyin po to chin ke t’â fê po nouthron patê.
T’amâvè tan nouthron patê ke te le tsantâvè pêrto yô on povê trovâ dè tyè chè rèdzoyi le kà: in korcha chu lè montanyè dè ten’Intyamon tant’ amâ, oubin outoua de na trâbya è d’on vêro avui tè j’êmi tsantèri è tsantéridè.
T’amâvè tan nouthron patê ke t’i intrâ din lè komité por idji la dzin a fére a tsèvanthi è rèkonyèthre nouthra linvoua. Dinche t’i j’ou on grâta-papê dè rèthèta dou komité de la Grevire.
Pu, po bayi man a nouthron prèjidin kantonal d’on yâdzo, t’i j’ou bochê de la Chochyètâ kantonale di patêjan fribordzê è, po fourni, t’â akchèptâ d’in ithre achebin le vice-prèjidin.
Lè tsifro, l’èthê pâ chin ke t’amâvè: lè mo è le dèvejâ t’alâvan mi. Dinche, t’â bayi ton tin po publèyi di lêvro, chuto le Trèjouâ dou patê fribordzê in 2008 è le Rèkuyo d’èkri patê in 2016.
Pu chon arouvâ lè rèbritsè dè chindâ, ma todoulon t’â vouèrdâ ta boun’imeu è t’amâvè rèdjindre lè kobyè dè dzoyà patêjan, in dzuyin onko ou tèâtro pê Vupin din la pithe «Portyè pâ no?» in 2013 avui la Tropa dou Dzubyà. T’â achebin akonpanyi la Tropa dè tèâtro di patêjan de la Grevire onko hou dêri tin.
No j’an achebin pu kontâ chu tè kan nouthron komité l’a j’ou fôta dè chè dèkarkachi li a dou j’an dè chin: dèkouthè tè, no j’an menâ inn’an lè chèanthè, achebin lè min agrèâbyè. No j’an fê ou mi, è no j’an pu kontâ chu tè.
È la ya l’a kontinuâ, pyèna dè nyêrga, dè patê è dè tsan tanty’a kotyè dzoua. Po fére a profitâ nouthra linvoua di konyèchanthè d’on patêjan dè rèthèta, t’â akchèptâ l’evê pachâ d’ithre le prèjidin dou jury fribordzê dou konkour interrèjional dè patê francoprovençal po chti l’outon, pê le Val d’Aoste, avui dou j’ôtro j’êmi patêjan ke chon achebin ora din on prèvon l’abatèmin.
Bin d’amâ Irénée, ou non dou komité de la Chochyètâ kantonale di patêjan dou tyinton dè Friboua, tè dyo nouthra rèkonyèchanthe po ton grô è prèthu l’ingadzèmin din la tsèvanthe dè nouthra linvoua è dè nouthrè kothemè achebin. Avui tè, no pêjin on farmo chuti patêjan.
No prèjinton, dou fon dè nouthron kà, a Maguy è a ta famiye ke chon din la pêna in chti dzoua, nouthrè kondolèanthè.
T’i modâ chebetamin po le Gran Patchi, intre lè tsamo è lè bèthètè chèrvâdzè. Du Lé-Hô, te poré no dre, kemin la pevôla biantse d’on èkrivin d’La Rotse «Ma na, rèvinyo pâ d’on chondzo, chin l’è lè fôdè, lè linhyu di j’andzè k’inpantson le lindzo kan fan la bulya dou Bon dyu».
Ora, chàbra in bon rèpou, avui l’amihyâ dè tot’è ti tè j’êmi patêjannè è patêjan.
Carmen Buchillier,
prèjidinte de la Chochyètâ kantonale di patêjan fribordzê